Prevare

Fiktivnim računima do miliona iz budžeta

Fakture nepostojećih firmi, naplaćivanje istog projekta po dva puta, nerealno prikazivanje vlastitog ulaganja, dio su standardne prakse kojom se milioni maraka iz budžeta Federacije BiH, namijenjeni podsticanju domaće poljoprivredne proizvodnje, svake godine prelivaju u privatne džepove odabranih.

Od 55,4 miliona maraka koliko je u prošloj godini iz federalnog budžeta potrošeno za podsticanje poljoprivredne proizvodnje, na tekuću podršku utrošeno je 36,9 miliona maraka dok je za investicijske projekte utrošeno 10,8 miliona maraka.

Kako je pokazao revizorski izvještaj o poslovanju ministarstva poljoprivrede  FBiH u 2010. godini, spretni “poljoprivrednici” su za isti projekat od ministarstva uzimali novac dva puta, jednom po osnovu tekuće podrške poljoprivrednoj proizvodnji, a potom kao investiciono ulaganje.

Prema kriterijima koje je utvrdila Vlada FBiH, investicije u poljoprivrednu proizvodnju finansirale bi se minimalno sa 25 posto vlastitog učešća, polovica investicije finasirala bi se kreditom Razvojne banke BiH kojoj je za ovu svrhu doznačeno 1,25 miliona maraka, dok bi preostalih 25 posto vrijednosti investicije bio poklon od države.

Na papiru, ovaj koncept investiranja u domaću poljoprivrednu proizvodnju izgleda dobro , ali se u praksi pokazalo da se na kraju sve svodilo na “vjerovanje na riječ”, bez ozbiljnih kontrola priložene dokumentacije i utroška dobijenog novca i što je još poraznije, bez ikakvih ozbiljnih sankcija za one koji su uhvaćeni u potkradanju budžeta FBiH.

“Greška” od 300 hiljada maraka

Preduzeće “Kiwi šport” iz Ljubuškog u 2009. godini je iz federalnog budžeta za povećanje proizvodnje maslina i  maslinovog ulja, investicija  vrijedna 800 hiljada maraka, dobilo 200 hiljada maraka nepovratnih sredstava iz federalnog budžeta, što je 25 posto ukupne investicije.

Investicija je obuhvatala  i nabavku sadnica maslina i izgradnju sistema navodnjavanja. Sadnice su nabavljene, izgrađen sistem navodnjavanja i sve je plaćeno.

Ovdje ne bi bilo ništa sporno da sledeće, 2010. godine, Kiwi šport  nije ponovo aplicirao sa projektom “podizanje kapaciteta za preradu maslina i proizvodnju  maslinovog ulja”, u vrijednosti 621.093 maraka.  
Od Razvojne banke FBiH dobio je kredit u vrijednosti 400.000 maraka a iz federalnog budžeta 200 hiljada maraka nepovratnih sredstava, dok je u okviru vlastitog učešća od 221.093 maraka  navedena i nabavka sadnica maslina i izgradnja sistema za navodnjavanje u vrijednosti od 113.980 KM.

Zaključak revizora  bio je da se “ne može se potvrditi opravdanost od strane Ministarstva ponovnog dodijeljivanja poticaja u 2010. godini” , jer je u okviru obaveznog ličnog učešća od 25 posto vrijednosti investicije uračunato istih 113.980 maraka za kupovinu sadnica maslina i izgradnju sistema za navodnjavanje iz prošlogodišnjeg projekta. Praktično, radovi koji su 2009. finansirani subvencijama iz budžeta, 2010. godine se pojavljuju kao vlastito učešće i preduslov za dobijanje novih subvencija.

To znači da je kao vlastito učešće moglo biti priznato tek stotinak hiljada maraka, a ukupna vrijednost projekta  ne bi mogla biti veća od 400 hiljada maraka. Time bi grant iz budžeta FBiH mogao iznositi maksimalno 100 hiljada maraka, umjesto dobijenih  200 hiljada a kredit od Razvojne banke FBiH 200 hiljada maraka umjesto odobrenih 400 hiljada maraka.

Zbog ovog “sitnog previda” Kiwi šport je inkasirao 300 hiljada maraka više iz budžeta, što u formi kredita što u nepovratnim sredstvima, nego što je realno imao pravo.
 
Fiktivnim fakturama do subvencija

Da se u federalnom ministarstvu poloprivrede  ne zamaraju previše zagledanjem u priloženu dokumentaciju, potvrđuje i primjer mostarskog preduzeća Jaffa Commerce, kome je u 2010. godini  odobreno iz budžeta 24.328 maraka kao poticaj za nabavku mašine za pakovanje voća,  vrijedne 162.186  maraka. Kao dokaz, “Jaffa Commerce” je priložio fakturu o nabavci mašine od firme “Granum” iz Širokog Brijega na iznos od  162.186 maraka i priznanicu o uplati avansa od 50 hiljada maraka.

Nikome u ministarstvu poljoprivrede FBiH faktura “Granuma” nije bila sumnjiva, iako u svom izvještaju revizori navode  kako je ”za navedenog isporučioca opreme po izvršenim kontrolama računa  od strane Uprave za indirektno oporezivanje utvrđeno da je određenim aplikantima (koji su bili konkurisali  za novčane podrške) izdavao račune po kojima nije došlo do isporuke dobara”. Jednostavno rečeno,  “Granum” je zainteresovanim za dobijanje novca iz federalnog budžeta rado izdavao fiktivne fakture kao pokriće.
   
Komisija koja je na kraju kontrolisala utrošak budžetskog novca u “Jaffa Commerce” , u svom zapisniku je samo konstatovala da preduzeće “posjeduje stroj za proizvodnju kartonske ambalaže“,  ne zamarajući se “papirologijom”  iz kojih bi se vidjelo koliko je stvarno plaćena ova mašina, kada i kome.

Revizori iz Ureda za reviziju institucija u FBiH, došli su do drugačijeg zaključka, da se “ne može  se potvrditi opravdanost priznavanja investicija u nabavku opreme i mehanizacije na navedeni način”, i na tome se sve završilo.

Jedno stado, dva granta


Nedostatak dokumentacije kojom bi se opravdao dobiveni novac u 2009. godini nije bio nikakva smetnja da se i u 2010. godini ponovo dobije novac iz federalnog budžeta, što potvrđuju primjeri preduzeća “Export-Import Eso“ iz Viteza, “A-S KOMERC“  iz Mostara i  “Perčinović“  iz Tomislavgrada .

“Za navedena preduzeća smo utvrdili da su i u budžetskoj 2010. godini ostvarili novčane podrške, i to "Export-Import Eso“ d.o.o. Vitez 31.556 KM, "A-S KOMERC“ d.o.o. Mostar 20.592 KM i preduzeće "Perčinović“ d.o.o iz Tomislavgrada 434.419 KM.”, navodi se u revizorskom izvještaju.

Preduzeće “Perčinović” iz Tomislavgrada, uspjelo je ne samo da u 2010. godini dobije nepovratna sredstva od federalnog ministarstva poljoprivrede, iako ni utrošak poticaja iz 2009. godine nije opravdalo, već da isti projekat naplati dva puta.

“Perčinović”  je tako u 2010. tražio i dobio 80.000 maraka nepovratnih sredstava za nabavku stada iz sredstava za podsticanje domaće poljoprivredne proizvodnje koja se plasiraju preko Razvojne banke FBiH.

Očigledno dobri poznavaoci načina rada u federalnom ministarstvu poljoprivrede, kompanija "Perčinović" je  nabavku stada prijavila i kao investicioni projekat direktno u ministarstvu poljoprivrede i po tom osnovu dobio novih 44.782 maraka.

Da se radilo o istom stadu koje je država platila dva puta utvrdili su revizori.
  
"Preduzeće „Perčinović“ d.o.o. prezentiralo dva potpuna ista računa i Banci i Ministarstvu (36.775 eura i 25.259 eura) po kom osnovu su mu u 2010. godini odobrena poticajna sredstva na obje pozicije Transfera za poljoprivredu, ne može se potvrditi opravdanost kompletnog iznosa dodijeljenih poticajnih sredstava od 124.782 KM." , navodi se u revizorskom izvještaju.

Poslovanje sa državom po principu “ako prođe, prođe”izgleda je standardna praksa  kompanije “Perčinović”, koja je od 2008. do 2010. godine iz federalnog budžeta dobila 980 hiljada maraka nepovratnih sredstava.

Kako se navodi u revizorskom izvještaju, prilikom kontrole u kompaniji “Perčinović” 2009. godine, komisija federalnog ministarstva poljoprivrede ustanovila je “postojanje računa koji nisu odgovarali činjeničnom stanju”, ali je jedina sankcija bila smanjenje poticaja za sporni iznos, iako su za “pokušaj neosnovanog ostvarivanja poticaja” zakonom predviđene puno ozbiljnije kazne.
(zurnal.info)