SDA ARHEOLOGIJA

SISTEMSKO UNIŠTAVANJE BUTMIRA (3): Na lokaciji bez iskopina arheološki tim pronašao čitavo naselje!

FOTO: Adi Kebo/zurnal.info
Piše:Azra Omerović

Uništavanje prahistorijskog naselja Butmir počelo je prije nego što je i proglašen nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Jedan tim arheologa kaže da nema iskopina, a drugi nakon godinu dana pronađe čitavo naselje!

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 30. augusta do 2. septembra 2004. godine, donijela je Odluku o proglašenju Arheološko područje – prahistorijsko naselje u Butmiru nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Iako je Odluka donesena krajem 2004. godine u Službenom glasniku BiH objavljena je tri godine kasnije, u oktobru 2007. godine.


Činjenica da je državnoj Komisiji trebalo tri godine da usvojenu odluku objavi u Službenom glasniku ne treba da iznenađuje. U tom periodu Vlada Kantona Sarajevo zajedno sa investitorima iz Slovenije planirala je izgradnju kompleksa Terme-Čatež. Projekt vrijedan oko 50 miliona maraka.

Sve je počelo 2004. godine

Općinsko vijeće Ilidža na sjednici održanoj  29. januara 2004. godine donijelo je Odluku o usvajanju Regulacionog plana Terme-Ilidža.  

Tri mjeseca kasnije vrše se prve korekcije plana . Tadašnji načelnik Općine Ilidža Amer Ćenanović potpisuje sporazum sa ortačkom grupom koju čine Ans Drive, Unipromet i firma EGW iz Sarajeva. Sporazumom se regulišu pitanja vezana za izgradnju administrativno poslovne zgrade Općine Ilidža i poslovnog centra.

Isti dan, 13. aprila 2007. godine izvršene su i izmjene Regulacionog plana Terme -Ilidža kojim se detaljno definiše izgradnja zgrade Općine Ilidža i trgovačko-poslovnog centra (današnji Grand centar).

Šest mjeseci nakon ove izmjene na snagu stupa Odluka Komisije o proglašenju Arheološkog područja prahistorijsko naselje Butmir nacionalnim spomenikom BiH. U Odluci o proglašenju nacionalnog spomenika u članu V navedeno je da se “stavljaju van snage svi provedbeni i razvojni prostorno-planski akti koji su u suprotnosti sa odredbama ove odluke.”

To znači da se stavlja van snage Regulacioni plan Terme Ilidža jer u potpunosti obuhvata parcele koje su proglašene nacionalnim spomenikom.

U Odluci o proglašenju Butmira nacionalnim spomenikom navodi se da će “svako, a posebno nadležni organi Federacije BiH, gradske i općinske službe suzdržat od poduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu oštetiti nacionalni spomenik ili dovesti u pitanje njegovu zaštitu”.


Općina Ilidža nije se suzdržavala, kao ni ostali nadležni kantonalni i federalni organi. Tada novoimenovani načelnik Senaid Memić, kao i novo Općinsko vijeće,  nastavljaju odobravati gradnju po regulacionom planu Terme Ilidža. Dva puta od 2007. godine vrše se izmjene RP Terme Ilidža, 2013. i  2016. godine kada se na zahtjev firme Mrkulić company vrše izmjene i omogućava gradnja hotela sa kongresnom dvoranom.


Izgradnja hotela Hills počela je krajem 2015. godine a način na koji je Mrkulić-company dobila potrebnu ubranističku saglasnost i građevinsku dozvolu više je nego upitan. Krenimo redom.

U odgovoru na Žurnalov upit od 21.2.2019. godine federalni ministar prostornog uređenja  Josip Martić tvrdi da “ministarstvo nije bilo uključeno u postupke pripreme i izrade prostorno-planske dokumentacije koja se primjenjuje na nivou organa uprave Općine llidža.”

Da ministar ne govori istinu potvrđuje dopis iz 2015. godine  u kojem se ministarstvo izjašnjava na korekcije Regulacionog plana Terme Ilidža po zahtjevu firme Mrkulić-company.

Ministar Matić u dopisu, od 27.10.2015.godine, navodi navodi da parcela, na kojoj će se graditi hotel Hills i kongresna dvorana, nije u obuhvatu nacionalnog spomenika.

- Tražena korekcija je većim dijelom na parceli označenoj kao 278/5 KO Butmir koja nije u obuhvatu nacionalnog spomenika. Na katastarskoj čestica 280/2  KO Butmir moraju se omogućiti nesmetana arheološka istraživanja, naveo je u dopisu ministar Josip Martić.


Obuhvat nacionalnog spomenika (označen crvenom bojom) u kojem se jasno vidi da se parcela (označena plavom bojom), na kojoj je izgrađen hotel, nalazi tačno u središtu nacionalnog spomenika

Danas, iz Ministarstva tvrde da su u aktu od 27.10.2015. godine između ostalog naveli da je neophodno poštivati sve mjere zaštite propisane odlukom Komisije.

-Evidentno je da Odlukom Komisije nije propisana mjera zaštite izrade Regulacionog plana, ovo ministarstvo u svojstvu nosioca pripreme plana nije vodilo aktivnosti na pripremi i koordinaciji izrade kao i donošenju istog, naveli su iz Ministarstva.

Iz Ministarstva navode da je Federalna uprava za inspekcijske poslove nadležna da naredi obustavu izrade i provođenja plana ukoliko su utvrđene nepravilnosti.

S druge strane, Zavod za zaštitu spomenika pri federalnom ministarstvu za kulturu i sport 2.12.2015. godine šalje dopis firmi Mrkulić u kojem navode da “planirani hotel sa kongresnim centrom uz postojeći objekat termalne rivijere nalazi se u obuhvatu nacionalnog spomenika, Arheološko područje prahistorijsko naselje Butmir... na kojem je propisana prva zona zaštite...Mrkulić company se nalažu sistematska arheološka istraživanja na parcelama koje bi novoizgrađeni objekat zauzimao. Nakon dostavljanja elaborata i rezultata arheoloških istraživanja moći će se dati urbanističko – tehnički uvijeti za dogradnju hotela sa kongresnim centrom”.

Samo nekoliko dana kasnije, da bi dobili potrebne dozvole za gradnju Mrkulić company angažuje udruženje “Društvo arheologa 1984” iz Sarajeva da urade arheološka istraživanja na lokaciji na kojoj će biti izgrađen hotel Hills.

Istraživanja su počela 11.12.2015. godine i trajala su svega 13 radnih dana.

Na osnovu ranijih i ovogodišnjih arheoloških istraživanja na dijelu lokaliteta Tilava predviđenog za dogradnju kompleksa Terme Ilidža, s obzirom da su gotovo svi iskopi dali negativne arheološke rezultate, predlažemo da se izda dozvola za nastavak građevinskih radova na predmetnom lokalitetu”, naveli su tada arheolozi u dokumentu “Butmir-Tilava: Elaboratu arheoloških istraživanja” iz 2015. godine.

“Eminentni” arheološki tim utvrdio je da se na parcelama koje se nalaze u obuhvatu nacionalnog spomenika može graditi. Godinu dana kasnije, drugi tim arheologa, na lokaciji udaljenoj nekoliko metara od temelja hotela Hills otkrio je postojanje novog naselja veličine četiri hektara koje datira iz bronzanog doba!

Stručni voditelj arheološkog tima koji je radio istraživanje 2015. godine bio je Adnan Muftarević. Trenutno je muzejski savjetnik u Muzeju Sarajeva. Do objavljivanja ovog teksta nije odgovorio na pozive i poruke Žurnala.

Zamjenik voditelja i asistent na projektu bio je Mirsad Avdić. Trenutno je direktor Muzeja Sarajeva. Supervizor istraživanja iz 2015. godine koje je radilo udruženje “Društvo arheologa 1984” bila je Zilka Kujundžić-Vejzagić. Kako saznaje Žurnal, nakon ovog istraživanja Kujundžić- Vejzagić se preselila u Kanadu.


Na parceli na kojoj se nalazi hotel Hills, kao i susjedne parcele na kojima su izgrađeni objekti, arheološki tim koji je radio istraživanja 2016. i 2017. godine  našli su jasne dokaze da je arheološki materijal postojao ali i da je premještan! Pa se postavlja logično pitanje kako ih nisu vidjeli arheolozi iz Udruženja Društvo arheologa 1984?


(zurnal.info)