HAAG: Umro Ratko Mladić

Ratko Mladić (84), ratni zločinac osuđen zbog progona, istrebljivanja, ubistava, silovanja, deportacija, nehumanih djela nad nesrpskim stanovništvom tokom rata u Bosni i Hercegovini, genocida u Srebrenici u julu 1995. godine kada je ubijeno 8.372 ljudi, uglavnom odraslih muškaraca i dječaka, terorisanja građana Sarajeva, napada na civile i uzimanja pripadnika UNPROFOR-a za taoce, umro je danas u haškom zatvoru, objavili su srbijanski mediji.

Prije pet godina, a 26 godina nakon završetka rata u Bosni i Hercegovini, okončan je posljednji veliki balkanski sudski proces u kojem je nekadašnji general Vojske Republike Srpske kažnjen doživotnom robijom. Presudili su predsjedavajuća apelacionog Vijeća Prisca Matimba Nyambe iz Zambije, u to vrijeme novoimenovani sudija Mustapha El Baaj iz Maroka te Aminatta N'Gum iz Gamije, Elizabeth Ibanda-Nahamya iz Ugande i Seymout Panton s Jamajke.

Prethodno odbijene su sve Mladićeve žalbe koje su se ticale prava na pošteno suđenje. Takođe, odbijene su i žalbe koje su se odnosile na udruženi zločinački poduhvat te je potvrđeno Mladićevo učešće u sveukupnom UZP-u.

Tokom prvostepenog procesa u sudnici je vikao "to je čista laž", tog 8. juna 2021. – plakao je.

"Žalbeno vijeće konstatuje, uz suprotno mišljenje sutkinje Nyambe, da Mladić nije pokazao da Raspravno vijeće nije pogriješilo kada se oslonilo na utvrđene činjenice“, navela je sutkinja Nyambe u obrazloženju presude.

Vijeće je, takođe, odbilo i žalbu tužilaštva. Kako je navedeno, nisu bili uvjereni da je postojao plan da se počini genocid 1992. u Prijedoru, Ključu, Sanskom Mostu, Kotor Varoši, Vlasenici i Foči. Mladić je po ovoj tački optužnice oslobođen, baš kao i u prvostepenoj presudi.

Prvi put optužen je u julu 1995. i to za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine. Od te godine optužnica je mijenjana četiri puta, a posljednji put je Haško tužilaštvo izmijenilo u decembru 2011. U bjekstvu je bio 16 godina, a uhapšen je u Srbiji 26. maja 2011. godine. Suđenje mu je počelo 2012.

BRAMMERTZ: NAJVAĆI RATNI ZLOČINAC U SAVREMENOJ ISTORIJI

Glavni tužilac Haškog tribunala Serge Brammertz nije okolišao nakon izricanja drugostepene presude Mladiću. Svrstao ga je u red najvaćih ratnih zločinaca u savremenoj istoriji i pozvao sve da prihvate istinu.

“U trenutku kada je imao moć života ili smrti nad hiljadama nevinih muškaraca i dječaka u Srebrenici, naredio je njihovo potpunu eliminaciju i počinio genocid. Mladića bi trebali osuditi svi odgovorni zvaničnici u bivšoj Jugoslaviji i širom svijeta. Njegovo ime trebalo bi uvrstiti na listu najizopačenijih i najbrutalnijih ličnosti u istoriji. Ovo nije presuda srpskom narodu, kojim su Mladić i njegove pristalice manipulisali decenijama. Mladićeva krivica je samo i jedino njegova. Završetkom ovog predmeta, žrtve i preživjeli bi trebali biti u prvom planu”, izjavio je Brammertz tog dana.

Upravo ustaljenu manipulaciju koristio je i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić.

„Teška situacija za srpski narod.“

Advokat Ratka Mladića, Branko Lukić, presudu je u izjavi za “Sputnjik” nazvao političkom, a ne pravnom ocijenjujući da presuda za genocid u Srebrenici ne može imati pravne posljedice na državu Srbiju ili Republiku Srpsku.

“Moram da kažem da, sem jednog velikog razočarenja i iskrenog besa kojeg držim u sebi, u ovom trenutku nemam šta posebno da kažem. Nisam očekivao spektakularne stvari, ali sam očekivao minimum istine i pravde. Očekivao sam izmene u pogledu kvalifikacije o Srebrenici”, bila je ocjena još jednog člana Mladićevog tima odbrane advokata Miodraga Stojanovića.

Ispostavilo se tada da je određeni doticaj sa realnošću jedini imao nekadašnji tužilac za ratne zločine Srbije Vladimir Vukčević, koji je najavio da očekuje potvrđivanje prvostepene presude kao i da Mladić neće biti osuđen za genocid u Prijedoru i drugim gradovima BiH navedenim u optužnici.

“Srbija nije dovedena u vezu sa događajima u Srebrenici, sem da nije dovoljno uradila da to spreči”, rekao je Vukčević tada za “Danas”.

Među malobrojnim iz Srbije, poput „Žena u crnom“, koji se nisu pridružili horskom proklinjanju haških sudija bila je i Sonja Biserko, predsednica Helsinškog odbora za ljudska prava. Nadala se da će Mladića osuditi za genocid i u drugim opštinama. Ili bar u Prijedoru.

“Glavni nedostatak presude je što nema veze sa Beogradom. Ali i ovakva presuda je vrlo značajna za ono što se dešavalo tokom rata”, navela je za „Danas“.

MEDIJE U SRBIJI RAZOČARALI SVJETSKI MEDIJI

Prorežimske medije u Srbiji posebno je razočaralo pisanje svjetskih medija. Urednike i novinare „Novosti“, na primjer, posebno su zgrozili CNN i Guardian koji su Mladića nazivali “bosanskim kasapinom”.

Tamošnje redakcije zato su opširno prenosile izjave političara iz RS, prije svih Milorada Dodika. Na društvenim mrežama podijelio je fotografiju  na kojoj se vidi kako pomno prati izricanja presude, a onda situaciju nazvao pravljenjem „mita o genocidu koji se nije dogodio“. Priču je prebacio na borbu za autonomiju RS.

„Želim da izjavim saučešće svim žrtvama u ovom ratu, žao mi je što se ovakav jedan događaj desio. Na ovaj način kroz presude pokušava se da se napiše neka druga istorija u koj su Srbi negativci. Sve češće nalazimo osporavanja RS i pokušaje da se RS pripišu i da se poveže sa presudama ovog tipa. Ja to odbacujem. Još važnije je da nastavimo našu političku borbu za očuvanje RS i njene automije u skadu sa Dejtonom , da odbacimo nepravdu međunarodnog faktora“, izjavio je Dodik.

Zanimljivo, u godinama kada se uspinjao na vlast govorio je:

„Savršeno dobro znam, bio je genocid u Srebrenici.“

Potom je poručivao da Mladić i Radovan Karadžić, predsjednik RS u vrijeme rata u BiH, moraju biti uhapšeni i procesuirani.

OPTUŽNICA KAO BIOGRAFIJA

Ratko Mladić, pisalo je u optužnici, rođen je 12. marta 1942. godine u Kalinoviku u BiH. Školovao se na Vojnoj akademiji Jugoslovenske narodne armije u Beogradu, nakon čega је postao starješina u redovnom sastavu JNA, а potom i Vojsci RS. U јunu 1991. postavljen је za komandanta 9. korpusa JNA u Кninu, za vrijeme borbi između JNA i hrvatskih snaga. Dana 4. oktobra 1991. predsjednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije unaprijedio ga је u čin generalmajora. Dana 24. aprila 1992. unaprijeđen je u čin generalpotpukovnika, а 25. aprila 1992. postavljen za načelnika Štaba/zamjenika komandanta u komandi Druge vojne oblasti JNA u Sarajevu. Na tu dužnost stupio је 9. mаја 1992. Dana 10. mаја 1992. preuzeo je dužnost komandanta u komandi Druge vojne oblasti JNA, što je transformisano u u jezgro Glavnog štaba VRS-a

Ubrzo nakon što је 6. aprila 1992. BiH međunarodno priznata kao nezavisna država, u Sarajevu su izbila neprijateljstva, što је označilo početak sukoba u tom gradu koji ćе trajati do 1995. godine.

Još i prije početka sukoba, oružane snage su zauzele strateške položaje u Sarajevu i na brdima oko njega. Grad је bio pod opsadom. Svakodnevno je terorisan. Granatirani su civilni položaji, a žene, djeca, starci bili su izloženi žestokom snajperskom djelovanju.

U maju iste godine tadašnji predsjednik RS Radovan Karadžić, takođe osuđen na doživotnu robiju, objavio je šest “strateških ciljeva srpskog naroda u BiH“ - državno razgraničenje Srba od druge dvije nacionalne zajednice; uspostavljanje koridora između Semberije i Krajine; uspostavljanje koridora u dolini Drine odnosno, eliminisanje Drine kao granice između srpskih država; uspostavljanje granice nа Uni i Neretvi; podjela Sarajeva nа srpski i muslimanski dio i uspostavljanje efektivne državne vlasti u оbа dijela; osiguranje izlaza RS nа more. Mladić je 19. novembra, kao komandant Glavnog štaba VRS, izdao Direktivu u kojoj је potvrdio ove "strateške ciljeve".

Nakon što je VRS preuzela kontrolu nad opštinama u „Srpskoj Republici BiH“, nesrpsko stanovništvo je progonjeno. Hiljade ljudi deportovane su ili prisilno premještene iz tih područja. Mnogi ne-Srbi su ubijeni, dok su drugi držani u logorima i zatvorima, gdje su fizički i psihički zlostavljani i podvrgavani surovim i nečovječnim uslovima.

„Snage bosanskih Srba pod komandom i kontrolom Ratka Mladića počele posvećivati posebnu pažnju zauzimanju strateški smještene enklave Srebrenica i protjerivanju bosanskomuslimanskog stanovništva koje је tamo izbjeglo nakon kampanja etničkog čišćenja u istočnoj BiH 1992. i 1993. godine”, stajalo je u optužnici.

Nakon zračnih udara na položaje VRS, ista vojska od 26. maja do 19. juna 1995. godine zarobila je i držala kao taoce više od dvije stotine vojnih posmatrača i pripadnika mirovnih snaga UN-a.

Radovan Karadžić, kao vrhovni komandant VRS-a, izdao је „Direktivu ор. br. 7“, kojom je vojsci naloženo da eliminiše muslimanske enklave Srebrenicu i Žepu u sklopu ostvarivanja „strateških ciljeva“. Po Mladićevom komandom naprad je počeo 2. jula 1995. i trajao je narednih devet dana. VRS u Srebrenicu je ušla 11. jula te godine. Tog dana počelo je terorisanje muslimanskog stanovništva, koje je prisilno premješteno nа područja izvan enklave. Mnogi su počeli bježati kroz šumu, prema Tuzli. Veći dio te grupe činili su nenaoružani pripadnici vojske i civili. Od 12. do 20. jula te godine hiljade muškaraca zarobljene su ili su se predale Vojsci RS. Od 13. do 19. jula 1995, ро prijekom postupku, brutalno je ubijeno više od 7.000 muslimana zarobljenih na području Srebrenice. Ubijanje је nastavljeno i poslije toga.

Od 1. avgusta do 1. novembra 1995. jedinice VRS, pod komandom i kontrolom Ratka Mladića, prekopavale su masovne grobnice i premiještale tijela ubijenih na sekundarne i tercijarne lokacije, kako bi prikrile ubistva.  

Kao komandant Glavnog štaba, Ratko Mladić je bio najviši starješina VRS, podređen samo Predsjedništvu/predsjedniku RS i kao takav imao je sveobuhvatnu nadležnost i odgovornost za funkcionisanje vojske. Sem toga, kao komandant Glavnog štaba, Mladić je upravljao regularnim snagama VRS širom BiH, uključujući 1. i 2. krajiški korpus, Istočnobosanski, Drinski, Sarajevsko-romanijski, Hercegovački korpus, 65. zaštitni puk i 10. diverzantski odred. Između ostalog Mladić je, prema optužnici, bio centralna figura u uspostavljanju i upravljanju vojnim sudskim sistemom VRS od maja 1992. do bar sredine 1993...

(zurnal.info)